Dode Dichters Almanak - Paul Celan
donderdag 19 november om 00:45 op Ned. 2 (VPRO)
de gedichten Singbarer Rest en Zwanzig für immer van Paul Celan (1920-1970)
donderdag 19 november om 00:45 op Ned. 2 (VPRO)
de gedichten Singbarer Rest en Zwanzig für immer van Paul Celan (1920-1970)
Hoeveel lichtjaren
heb ik afgezien
op
zoek
naar
de afstandsbediening
van de televisie?
Meer bespiegelingen over televisie en het leven van Kristien Koudijs zijn nu te bewonderen op:
Vraag er naar bij uw boekhandelaar ISBN 978-90-78809-96-8
Passie, talent, creativiteit, zorgzaamheid
Talenten ontsprongen uit ’s werelds
evolutionaire aard
Opborrelende levensbehoeften bij
borelingen van Homo sapiens,
de zelfbenoemde Wijze Mens
Behoeften die worden uitgebuit
tot ingrediënten voor
economische slagvelden,
avonturerende charlatans,
en commerciële goudzoekers
Bij herhaling terugvallend op verslempte
oeroude wereldvisies
Door tijden heen liep de weg van ‘t her naar der
‘t Nu lonkt naar triomf van meer dan toen
en onbezonnen morgengloed
Scheppende krachten spelen geen rol in een
wereld waar de top vlagt met
gecriminaliseerde pluriformiteit en money first
De natuur vergeven
De eigen soort om ’t even
De planeet leeggeroofd
Reikend naar een exclusieve toekomst op
de maan of mars
Geleerd gezegd
Interspecifieke concurrentie
Da’s in vertaling uitbuiten,
culturele diversiteit verliezen en….
waardenarme politiek bedrijven
Slechtvallend onder tot randvolk weggeschreven
kunst- en cultuurdragende
minderheden,
verwordingen van de zogenaamde
Wijze Mens.
(foto: Jerry Bauer)
Tijdens Winternachten, het internationale literatuurfestival in Den Haag, zal journalist Wim Brands in gesprek gaan met de Amerikaanse auteur Jonathan Safran Foer. Het festival is van 14 t/m 17 januari 2010 in Theater aan het Spui en Filmhuis Den Haag.
Het gesprek met Foer gaat over de rol van chaos in zijn schrijverschap, over leefregels en literatuur en over zijn nieuwe non-fictie boek Dieren eten (Eating animals). Het langverwachte nieuwe boek van Jonathan Safran Foer zal in november 2009 verschijnen bij uitgeverij Ambo|Anthos. In een briljante synthese van filosofie, literatuur, wetenschap en undercoverjournalistiek onderzoekt Foer in Dieren eten de verschillende verhalen die we onszelf vertellen om ons eetgedrag te rechtvaardigen – van folklore tot populaire cultuur, van familietradities tot westerse mythen – en laat hij zien hoe die verhalen onze onwetendheid in stand houden. Dieren eten is een provocatieve verkenning van wat we eten, en waarom.
Jonathan Safran Foer (1977) debuteerde in 2002 met de roman Everything is Illuminated (Alles is verlicht), die inmiddels wereldwijd is vertaald. Met deze roman won Foer verschillende literaire prijzen, waaronder de National Jewish Book Award en de Guardian First Book Award. In april 2005 volgde de grote literaire sensatie Extreem luid & ongelooflijk dichtbij (Extremely Loud and Incredibly Close).
Foer studeerde filosofie aan Princeton. Hij is de samensteller van de anthologie A Convergence of Birds: Original Fiction and Poetry inspired by the work of Joseph Cornell.
Winternachten | zaterdag 16 januari 2010 | Theater aan het Spui Den Haag | 20.00u | www.winternachten.nl
Noot voor de redactie, niet voor publicatie
Voor meer informatie over Winternachten kunt u contact opnemen met Marianne Volleberg, hoofd publiciteit 070.3650222 of via marianne@winternachten.nl
persbericht
Poëthement in de bibliotheek deWitteDame
Thema: Woordkunst-Beeldende Kunst met presentatie van de bundel ‘ Creatief is mijn ongerief’ van Patrick van Schaijk.
Tijdens dit podium worden herinneringen opgehaald uit de jaren vijftig van de vorige eeuw waar in de eerste Kunstmarkt in Eindhoven (1956) kenmerkend was. Het was de eerste manifestatie van vrije kunstenaar voor een groot publiek in Eindhoven e.o. De Cobra beweging en de Vijftigers en niet te vergeten de ‘vrije’ jazzmuziek brachten de stemming mee om los te komen van de opgelegde regels opgelegd door zogenaamde autoriteiten. Deze vernieuwingen waren van belang voor de verdere ontwikkeling van kunstenaars, schrijvers en dichters uit de regio.
Tijdens dit podium wordt de bundel Creatief is mijn ongerief’ van Patrick van Schaijk gepresenteerd. Patrick is een jonge dichter die zijn levenservaringen in zijn teksten laat weerspiegelen en daarom begrippen als vrijheid hoog draagt. Hij heeft diverse malen opgetreden op de T-Catwalk. Een samenwerkingspodium van de st. Kleurrijke Stad en Poëthement. Hij zal tevens zijn bundel signeren.
Tijdens het podium treden op:de dichter/beeldende kunstenares Marije Kos, Ria van Amelsfoort, Willem Adelaar, Patrick van Schaijk, Theo van der Put, Volcmar Suis, Derrel Niemeijer, Herman Vos, Marleen van der Velden, Jan van der Pol, Angela Polderman en Pierre Maréchal.
De performer André van Eynthoeve draagt ‘Zeg me’ voor en draagt zijn inbreng op aan Luc Obers.
Dichtbundels die uitgekomen zijn naar aanleiding van de eerste Eindhovense kunstmarkten en werk van Lodewijk van Woensel (pseudoniem voor Louis Vrijdag) zijn tijdens het podium ter inzage.
De kunstenaars Marije Kos, Leonie Maréchal, Ine Oerlemans, Geoff Naylor, Arianne van Hout, Hella Martens, Rita Staals en Luc Obers omlijsten met hun werk het dichterspodium.
Presentatie: Pierre Maréchal en Angela Polderman
Productie : Pierre Maréchal
Contact : pmarechal@online.nl
Waar: Openbare Bibliotheek Eindhoven deWitteDame
(Emmasingel 22, 5611 AZ Eindhoven Centrum).
Met openbaar vervoer goed bereikbaar en in de
omgeving diverse parkeergarages.
Wanneer: Zondag 25 oktober 2009.
Tijd: 14.00 uur-16.30 uur.
Toegang: VRIJ.
persbericht
Sebes & Van Gelderen Literair Agentschap lanceert een schrijfwedstrijd via Twitter (volg: @PaulSebes), Linkedin en de eigen website www.BoekEenSchrijver.nl. Beginnende schrijvers kunnen hun beste hoofdstuk van een literair werk insturen en een gratis redactieronde bij Sebes & Van Gelderen Literair Agentschap winnen.
Voorwaarden:
Het hoofdstuk mag niet eerder in boekvorm zijn gepubliceerd
Deelnemers hebben nog niet eerder iets in boekvorm gepubliceerd bij een algemene literaire uitgeverij of in eigen beheer
Lengte: maximaal 20 pagina’s (A4). Regelafstand 1,5, Times New Roman 12
Genre: Literaire fictie/non-fictie. NB: Geen poëzie, Science Fiction/Fantasy of kinderboeken
Inzendingen alleen via de post o.v.v naam (geen pseudoniem), adresgegevens, telefoonnummer en emailadres.
Deadline: 1 december 2009
De geprinte versie graag opsturen naar:
Sebes en Van Gelderen Literair Agentschap
t.a.v. Twitter Schrijfwedstrijd - Stuur je beste hoofdstuk
Kerkstraat 301
1017 GZ Amsterdam.
De winnaar wordt 15 december 2009 bekend gemaakt via Twitter (@PaulSebes) en de website www.BoekEenSchrijver.nl. Over de uitslag wordt niet gecorrespondeerd, en zeker niet getelefoneerd.
De onderzoeker meende wat hij zei
Dat hij een reis had gemaakt
Een reis in het onbekende
In het verleden, doch in zijn stoel
Schrijvend en gebogen over aantekeningen
Overwinnen van de schaamte
Een krappe buik
met spanbroek
Suikergoed en vijfcentsbroden
Ja, ik moet hem wijzen
Het is moeilijk zeulen met zo'n gasbom
PERSBERICHT
Het nieuwste deeltje uit de Slibreeks is ‘Er staat een huis aan Schelde’ van Hans Warren.
Hierin zijn ongepubliceerde gedichten opgenomen, werk uit de jaren 40 van de vorige eeuw, waaronder een curieuze satirische reeks ‘Dit is poëzie van de gemeentesecretarie’, uit de periode dat Hans Warren werkzaam was als ambtenaar van de burgerlijke stand in Borssele. Mario Molegraaf, 23 jaar Hans levenspartner, stelde dit deeltje samen en voegde er enkele van de honderden tekeningen van Hans aan toe.
De vroege en onbekende Hans Warren met als openingsgedicht het grote gedicht Er staat een huis aan Schelde, waaraan hij, getuige de uiteenlopende versies, lang heeft gewerkt en veel belang heeft gehecht. Er staat een huis aan Schelde/ Hoog op de brede dijk,/ Onwrikbaar in de stormen,/ Wit in de zon te kijk. Zo luiden de beginregels. Een magnifiek huis. Als een verankerd schip/ Boven de brede stormen/ Aan ’t wijde grijze slik, aldus de eindregels.
Doodzonde dat dit huis, waar hij de eerste vijfentwintig jaar van zijn leven doorbracht, heeft moeten wijken voor onze onstuitbare dadendrang, om over de Kaloot, Hans biotoop, maar te zwijgen. Zonder lidwoord voor Schelde, dat zou het ritme van het gedicht verpesten en Hans had een groot gevoel voor maat.
De aanleiding tot dit deeltje was het voltooien van de inventarisatie van de immense literaire nalatenschap van Hans Warren die in 2004 aan de Zeeuwse Bibliotheek werd toevertrouwd.
Alle facetten van deze nalatenschap worden voor het voetlicht gebracht in de tentoonstelling die dezelfde naam draagt als het Slibdeeltje en die te zien is in de Zeeuwse Bibliotheek tot en met 7 november 2009.
‘Er staat een huis aan Schelde’ is verkrijgbaar via de uitgever:
CBK Zeeland, Balans 17, 4331 BL MIDDELBURG
Tel. 0118-611443, slibreeks@cbkzeeland.nl
Prijs 9 euro
Bezige bij Ina Stabergh produceert kwaliteitshoning
Recensie over Darwin en ik, haar nieuwste gedichtenbundel
door Thierry Deleu
Het portret van Charles Darwin sierde onlangs de omslagen van Nature, Science, Bionieuws, Scientific American, De Groene Amsterdammer, BBC History en vele andere tijdschriften. Het is daarmee voor de aandachtige kioskbezoeker duidelijk: 2009 is het Darwinjaar. Op 12 februari 1809 werd Darwin geboren. Wij vieren dus zijn tweehonderdste verjaardag. Op 24 november 1859 rolde zijn beroemde boek On the Origin of Species by Means of Natural Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life, kortweg de Origin, van de persen. Dat is dit jaar 150 jaar geleden. Ook Ina Stabergh viert mee met een nieuwe gedichtenbundel, Darwin en ik.
Ina Stabergh, pseudoniem voor Berthy Stas, publiceerde haar eerste gedichten in 1983. Sindsdien verschenen er van haar negen bundels en een groot aantal gedichten in verscheidene literaire tijdschriften en bloemlezingen in Vlaanderen en Nederland. Verscheidene gedichten werden vertaald, op muziek gezet en uitgevoerd. Zij schrijft ook met regelmaat gedichten bij het werk van beeldende kunstenaars. Ina Stabergh is ook de eerste vrouwelijke stadsdichter in Vlaanderen!
Stabergh is echter niet alleen dichteres: zij schrijft ook proza (novellen, romans, verhalenbundels en toneel).
Haar poëzie spreekt aan, dit is een feit! Dat werd al herhaaldelijk geschreven door recensenten uit Nederland en Vlaanderen. Wat zij te zeggen heeft, staat geschreven, echter niet met de bedoeling om het snel te lezen en dan opzij te leggen. Een gedicht van Ina Stabergh moet je tijd gunnen. Zij bereist zichzelf en de andere. Zij is voortdurend op zoek naar haar grenzen, om te zien hoe ver haar vrijheid reikt.
Ook letterlijk reist zij veel en graag, maar niet de pleisterplaatsen zijn belangrijk, of de gebeurtenissen, maar vooral de mensen. Ina Stabergh brengt hierover verslag uit, om de eigen chaos te herscheppen. Zij neemt afstand en kijkt kritisch op haar leven en op dit van de mensen om haar heen en verder af.
Haar poëzie is ad rem: er is spanning, ironische vraagstelling, flexibele vormgeving waarin zij haar ideeën giet. Bij het overzicht van haar bundels valt ook haar sociaal engagement op.
Darwin en ik is een heel bijzondere uitgave. Niet alleen omdat de bundel verschijnt naar aanleiding van de viering van de 200ste geboortedag van Charles Darwin, die 150 jaar geleden zijn belangrijkste werk The Origin of Species publiceerde, maar vooral omdat beiden, Darwin en Ina Stabergh, op dezelfde dag zijn geboren: Darwin op 12 februari 1809 en Stabergh op 12 februari 1945.
Darwin en ik laat opnieuw het brede woordlandschap van Ina Stabergh zien. Uit alles wat zij tot nu toe schreef, spreekt de liefde voor het leven. Het leven in al zijn facetten. Weinig anderen weten dit zo trefzeker te verwoorden.
Hoewel de protagonisten een parallel spoor volgen en zich aan elkaar optrekken en zich bewegen binnen eenzelfde spanningveld, zoekt de dichter haar eigen weg, zij positioneert zich onrustig en trekt gedreven haar eigen spoor. De ambivalentie van deze bundel valt op en dit maakt dat de dichter Darwin niet naholt, maar zijn evolutietheorie een nieuwe dimensie verleent.
Onderweg toont zij zich onzeker, wisselend van stemming, zij verwoordt de pijn van het zoeken, de blijdschap van de ontmoeting, de euforie van het grote gelijk.
donderdag 8 oktober om 00:55 op Ned. 2 (VPRO)
Het gedicht Minnecyclus in drie delen van Eddy van Vliet (1942-2002).
midden juni begon de bloei:
tientallen trossen met honderden
rooswitte rozen, krioelden in
de blauwe midzomerwarmte
dag na dag, zoals vroeger in de
processie, lag de grasmat onder
de guirlande met maagdelijke
rozenblaadjes besneeuwd
ineens begon de metamorfose:
de frisse welriekende roosjes
werden trossen met groene
rozenbottels , die aan de
vroege herfst deden denken
nu in de welwillende oktoberzon
zijn ze vurig roodoranje
en prijken als herinneringen
aan de vergane zomer

De vijftiende edite van Winternachten zal plaatsvinden van donderdag 14 t/m zondag 17 januari 2010 in Theater aan het Spui en Filmhuis Den Haag.
Tijdens het festival ontmoeten schrijvers, denkers en dichters met uiteenlopende culturele achtergronden elkaar. Onder anderen Antjie Krog (Zuid-Afrika) zal in januari in Den Haag aanwezig zijn. Zij opent het festival met de jaarlijkse Winternachtenlezing. Na de lezing gaat zij in gesprek met Yiyun Li (China) en Tarun Tejpal (India). Fouad Laroui zal als gespreksleider optreden. Onderwerp van de lezing is de vraag of universele regels zoals de Universele verklaring voor de rechten van de mens nog wel overeind staan. Of wordt het tijd om de verklaring te herformuleren met nieuwe machthebbers als China en India op de voorste rij?
Thema
Schrijvers staan er sinds jaar en dag om bekend geen warme verstandhouding met regels te onderhouden. Ze hebben de neiging regels enthousiast aan hun laars te lappen, regels te herschrijven en daarmee taboes te doorbreken. Nu klinkt alom een roep om nieuwe regels. Niet alleen de crisis bij de banken en de groeiende invloed van nieuwe economieën liggen daaraan ten grondslag. Ook schijnbare kleinigheden als twijfel omtrent omgangsvormen die stuklopen omdat ze niet meer voldoen in een multiculturele global-village, spelen in dat proces een rol. Wat nu?
Is het tijd voor landen als Nederland om, na een halve eeuw vooral persoonlijke vrijheden en individualiteit te hebben nagejaagd, nieuwe gedragsregels op te stellen? En kunnen schrijvers een bijdrage leveren aan de zoektocht naar nieuwe regels of blijft het de taak van literatuur om met regels te spelen, ze ter discussie te stellen en ze te doorbreken?
In het kader van deze vragen gaat Winternachten vrijdagavond op zoek naar de Gouden Regel en stelt het festival op zaterdagavond Literatuur & Chaos centraal.
Namen van andere genodigde auteurs uit binnen- en buitenland worden binnenkort bekendgemaakt. Het volledige programma zal in november bekend zijn.
(affichebeeld 2010 - foto Simon Warmer)
A thing of beauty is a joy forever:
Its loveliness increases; it will never
Pass into nothingness; but still will keep
A bower of quiet for us, and a sleep
Full of sweet dreams, and health, and quiet breathing.
Vanaf 15 oktober 2009 zal Bright Star in de Nederlandse bioscopen te zien zijn.
Het verhaal van de romance tussen de negentiende-eeuwse dichter John Keats (Ben Whishaw) en Fanny Brawne (Abbie Cornish). Aan deze relatie kwam na drie jaar abrupt een einde door de dood van Keats.
Regisseuse Jane Campion, die een Gouden Palm won voor The Piano in 1993, werd dit jaar met Bright Star genomineerd voor de prestigieuze prijs van het filmfestival in Cannes.
Zie hier de trailer van Bright Star.
donderdag 24 september om 01:14 op Ned. 2 (VPRO)
Het gedicht The excuse van Michael Domin (1945-2004).
Wekelijkse uitzending van De Avonden op zaterdag. Radio 6 (VPRO) van 8:02 - 12:00
Met op zaterdag 19 september o.a.:
- Wim Brands die recent verschenen literatuur behandelt. Fictie en non-fictie.
- Een kort verhaal van A.L. Snijders.
- Gesprekken met dichter K. Michel en met dichter en prozaschrijver K. Schippers naar aanleiding van het boek Vanuit de Zuidas. Samen met twee schrijvers, een tekenaar en een vormgever reageren zij in Vanuit de Zuidas op de ontwikkeling van het zeer prestigieuze en minstens zo controversiële uitbreidingsgebied van Amsterdam.
- Herm Pol, bedrijfsleider van een Amsterdamse boekhandel, bespreekt een buitenlands boek.
- Een gesprek met acteur en theatermaker Genio de Groot n.a.v. de theatervoorstelling die hij maakte naar de roman De filantroop van Theodor Dalrymple. Het testament van een seriemoordenaar.
De 3de editie van Manuscripta, de feestelijke opening van het nieuwe boekenseizoen, is door ruim 5.000 boekenliefhebbers bezocht.
Naast de bekendmaking van de zes genomineerde boeken voor de NS Publieksprijs, werd onder meer het boekenconcept de Dwarsligger onthuld door minister Plasterk en het schrijversduo Nicci French. Literaire schrijvers als Thomas Rosenboom, A.F.Th., Herman Brusselmans en Oek de Jong werden geïnterviewd naar aanleiding van hun nieuwe boek of boekverfilming. Bekende Nederlanders waaronder Willeke van Ammelrooy, Paul Jambers en zwemmer Maarten van der Weijden presenteerden hun biografie.
Debutant Ivo Victoria, kinderboekenauteur Francine Oomen, directeur van Stichting Vluchteling Tineke Ceelen presenteerden onder anderen hun nieuwe boek op Manuscripta. Gedebatteerd werd er met Rotterdamse politici Marco Pastors en wethouder Dominic Schrijer naar aanleiding van het boek Afri. Leven in een migrantenwijk van Jutta Chorus.
Manuscripta vindt volgend jaar wederom plaats in het eerste weekeinde van september, zondag 5 en maandag 6 september.
Vannacht een nieuwe marathonuitzending van de Dode Dichters Almanak. Deze almanak bestaat uit uniek beeld- en geluidsmateriaal van overleden dichters die uit eigen werk voorlezen. O.a. materiaal van Hugo Claus, Jan Eijkelboom en Adriaan Jaeggi (fotobron).
De begeleidende muziek is van Henny Vrienten.
Ned. 2, 00:20 (VPRO)
PERSMEDEDELING st. Poëthement Eindhoven io 20 september 2009
DICHTERS IN HET TEKEN VAN VRIJHEID
Eindhoven is op 18 september 1944 bevrijd door de geallieerden. In het kader daarvan zijn er diverse activiteiten en dus eveneens van de dichters. In samenwerking met Emilio de Vlam heeft Poëthement het project ‘Dichtjesroute’opgezet. Dichters en kunstenaars die hier aan mee hebben gewerkt tijdens het Project 65sec. dichten voor de Vrijheid worden op 18 september op groot scherm op het Stadhuisplein te Eindhoven geprojecteerd. Daarnaast wordt van hun werk een dvd en bundel gemaakt. De twee voormalige stasdsdichters en de huidige worden gefilmd met hun tekst voor Omroep Eindhoven TV en het programma Poëthement in de Bibliotheek deWitteDame sluit de dagen af met een podium over VRIJHEID. Vergis je niet ook in Eindhoven anno 2009 is vrijheid voor mensen niet altijd iets van alledag. Soms wordt een kopje thee drinken bij de buren al ervaren als een moment van vrijheid…
Vooraf aan het programma VRIJHEID presenteert Nick Brok (technicus bij Poëthement) zijn jeugdboek di manidriaga., de drakenmeester. Illustraties Marc Ghijsels. Het boek is uitgegeven als paper-back bij uitgeverij Shaker Media in Maastricht (ISBN: 978-90-489-0027-5). Zie voor nadere informatie het persbericht in de aanhechting.
Tijdens het programma van Poëthement treden o.a. met eigen werk op de dichters Willem Adelaar, Angela Polderman, Pierre Maréchal, Frans van Hoof, Dezzel Niemeyer, Jan van der Pol, Patrick van Schaijk, Jacob Bisschops en Erica de Stercke.
De intertainer/dichter André van Eynthoeve. Tevens worden gedichten voorgedragen van: Ceriel Gladines, Jan Campert, Gerard den Brabander, A. den Doolaard, Nel Verhoeven en Pierre van der Voort. Daarnaast is een kleine verzameling gedichtenbundels in te zien over de Tweede Wereldoorlog en over vernietiging.
Op scherm worden een aantal dichters getoond die in 2004 meededen aan het project ; ‘60 uren dichten voor de vrijheid’. Met name die dichters die niet meer tot de levenden behoren.
Verder is er veel muziek met thema’s die slaan op het thema Vrijheid.
Presentatie: Pierre Maréchal, Angela Polderman, Willem Adelaar.
Organisatie: Pierre Maréchal
Techniek : Boekpresentatie : Jan Verbakel ; Poëthement: Nick Brok
Waar: Bibliotheek deWitteDame, Emmasingel 22 Eindhoven (Centrum). Met openbaar vervoer goed bereikbaar. Parkeergarages in de naaste omgeving.
Wanneer: 20 september 2009
Tijd: Boekpresentatie jeugdboek Di Manidriaga, de Drakenmeester 13.30 uur-14.30 uur.
Programma Poëthement thema VRIJHEID 14.30 uur-16.30 uur.
Toegang: VRIJ.
Contact: Poëthement: pmarechal@online.nl
Voor de agenda: Dichters die als woordkunstenaar mee willen doen in de Atelierroute op 4 en 5 oktober in Eindhoven e.o. kunnen zich aanmelden: pmarechal@online..nl. Info: over de Atelierroute zie bij: http://88.159.8.164/atelierroute/2009/lijst.php
ik waagde me tot het schrijven van poëtische zinnen
nadat ik landschappen uit de Vlaamse Ardennen
beladen met expressie had gezien
ik stond in het boetserende zonlicht van een augustusavond,
in het Brakelse Parike, aan ’t Priem, voor oude lindebomen
die links en rechts van een kruisbeeld staan
ik dacht aan Emiel Claus, Gustaaf De Smet,
en aan zwart-witfoto’s van Stephan Vanfleteren
daarna aan de zandbanken van de tertiaire zeeën
PERSBERICHT
Poëziefestival Elswout
Uniek zomers festival met acht dichters van naam en een singer songwriter op Landgoed Elswout nabij Haarlem.
Zaterdag 22 augustus dragen de grote Nederlandse dichters F. Starik, Bas Belleman, Ester Naomi Perquin, Menno Wigman, Vrouwkje Tuinman, Anne Vegter, Piet Gerbrandy en Alfred Schaffer werk voor op het grasveld op Landgoed Elswout te Overveen. Hun optredens worden afgewisseld met muziek van singer songwriter Suzan Zeegers.
Presentatie: Lucas Hirsch (Kleine Revolutie Producties)
Er kan gepicknickt worden! Bezoekers dienen zelf eten en drinken mee te nemen, er zijn geen consumpties verkrijgbaar.
Ontvangst:: vanaf 17.00 uur, Aanvang: 17.00 uur – Einde 20.30
Bereikbaarheid: Vanaf station Overveen zal een Tuk Tuk rijden om gasten naar het Landgoed te vervoeren, maar ook per bus (lijn 4 en lijn 84 vanaf Station Haarlem, check ov9292.nl), fiets en auto is Elswout uitstekend bereikbaar.
Techniek: ArtCast in samenwerking met het Patronaat.
Boekverkoop: Athenaeum Boekhandel Haarlem.
De avond is gratis toegankelijk, alleen voor de entree van het Landgoed dient € 0,50 per persoon betaald te worden.
VOOR MEER INFORMATIE
Lucas Hirsch: kleinerevolutie@gmail.com.
Boekpresentatie Dichter op Locatie: ´Met beide voeten in de modder II´.
Met optredens van Andy Willoughby & Bob Beagrie, Guido Utermark, Henk van Zuiden, Eva Meijer en Diann van Faassen.
Zanger Willem Jacobs introduceert alle dichters met een muzikale bewerking van een gedicht uit de bundel.
ZATERDAG 15 AUGUSTUS VAN 14.00 - 17.00 uur
ENTREE: GRATIS
Presentatie: Harry Zevenbergen
Roeibotenverhuur en Theeschenkerij 'De Waterkant' (in het Westbroekpark t.o. Haringkade)
De 9e editie van Poëzie aan de Waterkant staat in het teken van de boekpresentatie van 'Met Beide Voeten in de Modder #2' (uitgeverij de Brouwerij). Net als in de succesvolle eerste Dichter op Locatie-bundel kregen vijf dichters van Stadsdichter Harry Zevenbergen de opdracht om een week lang te verblijven op een locatie naar keuze in Den Haag. De ervaringen van dat verblijf werden vastgelegd in een dagboek met foto's en een serie gedichten. De verhalen van de dichters geven een bijzondere kijk op het reilen en zeilen achter de schermen op plekken waar een buitenstaander niet zo snel toegang krijgt.
Voor meer informatie over: Dichter op locatie op: www.stadsdichter.nl
Het boek: http://uitgeverijdebrouwerij.web-log.nl/
Voor meer informatie over Poezie aan de Waterkant: Harry Zevenbergen 070-3803862/06-17507890
Drama (NL, 2006) naar de roman van Ronald Giphart met Carice van Houten e.a.
Als de jonge schrijver Giph met een groepje vrienden vakantie aan het vieren is op La Palma, merkt hij het overlijden van zijn moeder niet te hebben verwerkt.
maandag 10 augustus 2009, Ned. 3, 20:30 (VARA)
Athenaeum Boekhandel zal op 15 augustus 2009 i.s.m. De Bezige Bij een dichtersfestival organiseren vanwege Remco Camperts tachtigste verjaardag. Hiernaast zal de De Bezige Bij drie gelegenheidsbundels uitbrengen.
Het dichtersfestival is voor iedereen toegankelijk. Aanvang: 16:00 buiten op het Spui in Amsterdam.
25 dichters waaronder Mark Boog, Neeltje Maria Min, Bernlef, Hagar Peeters, Victor Schiferli, Rob Schouten en Menno Wigman zullen het gedicht voordragen dat zij speciaal hebben geschreven voor Poëzie is een daad. Gedichten voor Remco Campert, een bundel in opdracht van De Bezige Bij voor Camperts tachtigste verjaardag. Aan het slot van de bijeenkomst zal Remco Campert zelf optreden. Camperts eigenlijke verjaardag was op 24 juli j.l.
De lucht wolkt grijs en grauw over het meer
Donderkoppen krullen dreigend
Het trekt van oost naar west
Het zoekt, het is op weg naar mij
Aan de rand van het water kniel ik neer
Mijn wereld is leeg, en zelfs de vogels
Zwijgen
Traag trekt het verder, de vroege nacht
Het geschuurde water geeft geen krimp
Het wacht, net als ik
Op een teken
Op een oordeel
Ik richt me op en hef de armen
Ik groet het geweld dat komen gaat
Als ik wat waard ben, blijf ik leven
Zo niet, dan zal ik sterven
Bladstil hangt de tuin te Babylon.
De lome middag loert op onweer,
toch zijn we nog buiten
adem van de lange wandel
en de trek die ons meesleept
in haar hongerstilling om meer.
Het duizelt me van de bekoornis
die ik met haar herontdekt heb.
Na al het wachten op slechts
een vermoeden van en dan dit
geruild krijgen tegen.
Ik check opnieuw de juiste stand
van de parasol, geef haar een blik van
er restten ons nog vele jaren zo,
samen oud en samen gezond.
Zij houdt lang mijn ogen vast,
er blinkt iets van opzij ~
ik zie hoe zij, bijna achteloos,
de liegplek op haar hand
kalmpjes voor mij verbergt.
De zon schijnt onbarmhartig
door het beginnend lichten.
Wolken - Ankers van Hannie Rouweler: eenvoud en toegankelijkheid het huis met kamers vol innerlijke bewogenheid!
Hannie Rouweler (1951) is een productieve dichteres: achttien gedichtenbundels tussen 1988 en 2009! Zij debuteerde met Regendruppels op het water. Haar werk wordt vertaald in het Engels, Pools, Spaans, Roemeens en Noors.
De voor de hand liggende vraag die je je daarbij stelt, luidt: “Is veelschrijverij een ziekte? Leidt veelschrijverij tot “egotisme” van het auteurschap? Of is het een soort van strijdlust in de pen?” Nergens heb ik de indruk dat Rouweler “te drijverig” wordt. (Ja, lezer, er bestaat zoiets als pathologische veelschrijverij.) Zij bouwt echter een gigantisch oeuvre op, waarbij zelfkritiek haar niet vreemd is. In ons (beperkt) taalgebied zijn er bovendien heel wat productieve schrijvers die een hoge kwaliteit halen. Zo ook Hannie Rouweler als dichteres.
Hannie Rouweler bakt geen (poëtische) lucht. Ik bedoel dat zij nooit, - in wat zij onderneemt, - de indruk wekt ijdelheid te combineren met een verwoestende drang tot zelfbevestiging. Bovendien vind ik, - als auteur, - dat werken aan je ego geen schande is of iets waar je je voor moet schamen. Rouweler verwart kwaliteit niet met kwantiteit, zij vulgariseert of overwaardeert het geschrevene niet. Zij blijft oorspronkelijke, betekenisvolle poëzie schrijven. Dat ze hierbij haar eigen domein afbakent, kan niemand haar kwalijk nemen.
Deze overwegingen moesten mij eerst van het hart vooraleer ik haar recente gedichtenbundel recenseer.
De meeste van haar gedichten, - ook hier in Wolken - Ankers, - verwijst naar de dagelijkse realiteit. De wereld van het concrete heeft echter altijd een dualistisch aspect. Eenvoud siert haar stijl, zowel in zegging, beeldspraak en syntaxis merk je diezelfde eenvoud, eenvoud die zij hanteert als een lokmiddel, om de lezer in het gedicht te lokken.
Meestal zwengelt zij een gedicht aan door een waarneming, zoals: Ik fiets weg van alles (blz. 7), of Nagels gelakt (blz. 19), of Een druppel glijdt van boven (blz. 23), of Vlinders, ze raken de lucht (blz. 24). Haast argeloos bouwt zij haar gedicht op.
Eenmaal je haar werkwijze door hebt, ervaar je hoe zij over de contouren van het gewone dieper in zichzelf doordringt, hoe zij onthecht geraakt van het dagelijkse. In de betere gedichten slaagt zij erin het algemene en het bijzondere te doen samenvallen. Ik fiets mij een ongeluk naar dat ene geluk (blz. 7), of elke beeldspraak/die uitdeint als lange golven op een kalme zee/naar een onbegrensde aanwezigheid/van tijd, weemoed (blz. 22), of Niets houdt een dichter tegen die/verder moet dan zijn eigen woorden (blz. 31).
Hoewel haar gedichten (bij een eerste lezing) rust uitstralen, is dit maar schijn: Alleen voor jou ruil ik alles in. Alles (blz. 19), of Bij tweelingen vlinders kun je nooit zien/hoeveel gebroken vleugels zij meedragen (blz. 24).
Ik probeerde alle sleutels op alle deuren tot ik binnenkon in elk gedicht. Ik wilde Rouweler’s poëtische aders blootleggen, om beter te begrijpen wat haar in Wolken - Ankers dreef, wat haar emotioneerde, wat haar blij of bang maakte. Zoeken naar de motieven waarom zij gedichten schrijft. Hoewel de eenvoud van haar verwoording mij hoopvol stemde, moest ik toch moeite doen om achter deze schijnbare rust aanzetten te vinden van spanningen, onverwerkte gevoelens, gewaarwordingen, emoties, frustraties uit het verleden die zich hebben vastgebeten, onzekerheid voor de toekomst.
Eén van de mooiste gedichten in de bundel is:
Nieuwe dag
Nagels gelakt. Het randje aarde van
een tuin waar ik lang in stond te wieden
verwijderd. Nagels gevijld, geknipt.
Ringen verwisseld. Praag en Antwerpen
eraan. Hoge hakjes. Donkerrood. Kleur
van rozen en wijn. Wijngaarden met
druiven voor de pluk, om op te rapen.
Toen naar de kapper gerend, haar geverfd.
Witte jurk. Smalle zoom rondtollend
in cirkels van koude dagen.
Het Noorden van me afgeschud.
IJs begraven op de bodem van de zee.
Zichtbare lijnen in mijn huid bedriegen
spiegels niet maar het ochtendlicht straalt
in mijn ogen alleen voor jou, voor jou.
Alleen voor jou ruil ik alles in. Alles.
(blz. 19)
In Wolken - Ankers voel ik afscheid, angst voor het onbekende, voorzichtige verwachtingen, drang naar (nieuwe) vrijheid, (nieuwe) gebondenheid, tijdsbesef, (nieuwe) liefde. Ook in de gedichten die zij opdraagt aan collega-auteurs en/of vrienden schuilt achter de werkelijkheid van de ontmoeting of het voorval haar (immense) behoefte om te communiceren, om interactief te zijn, om een (deugddoende) babbel te doen over wat haar (be)roert. Bij schilderijen van Roger Raveel tekent zij poëzie, beeldt zij de woorden uit in beweging en volume, in ruimte en licht. Je voelt dat zij ook een sterk plastisch vermogen bezit:
I Beweging en Volume
Altijd die rug, een achterkant waarop
slechts enkele woorden passen.
Steeds minder omvang, het gezicht bedekt
alsof jij het niet bent.
Iemand ontmoet iemand
en niemand zegt wie.
En uit al die kleuren en vormen gaat de reis
terug naar wit. Wit stilleven in omlijsting.
(blz. 28)
Ook haar worsteling met taal, haar taalzorg, veeleer taalbekommernis, valt op, hoewel Rouweler de lezer ook durft aan te moedigen om mee te doen (interactie, weet je nog?): Ik zal woorden uitspreken die jij niet verstaat (blz. 13), of Ik keek uit/naar wie zich als dichter voortbewoog, (blz. 31), of Ik ken je en ik ken je niet (blz.33).
Lees hieronder een meesterlijk gedicht over taal, taalattitude, taalbehandeling en –beheersing. Ik wou dat ik het geschreven had!
Taal stond bij mijn deur
De taal stond als een lekke band
aan de voordeur
hij wilde niet. Ik nodigde hem uit
om binnen te komen. Komt u maar!
riep ik vanuit de donkere gang.
Woorden zijn welkom. Een woord
kan er altijd nog bij. Hij aarzelde, keek
om zich heen als een dief die waardevolle
dingen zoekt. Zijn oog viel op een schilderij,
de lijnen rond de hals van een meisjesportret, .
ach, zo jong ben ik allang niet meer. Ik lijk
steeds meer op een landschap, een rij bomen,
lage horizon. Wolken boven donker water.
In zwarte spiegels zie ik mezelf niet eens.
De taal bleef buiten staan en ik sloot de deur.
De kamers waren wit en ik stil van dit geluk.
(blz. 17)
Hannie Rouweler schrijft toegankelijke poëzie. Haar gedichten zijn niet gesloten (blijven niet gesloten), het zijn geen maaksels, ze hebben hart en ziel. De wijze waarop zij haar gedichten spannend houdt, iets verbergt, - er staat niet altijd wat er staat, - gebeurt zo omzichtig, met zoveel schroom dat je niet eens merkt dat zij jou accapareert. Dit is kunst!
Er is een polysemantisch duiding die de broosheid van haar poëzie niet verstoort, de dichteres gaat verder dan het verhaaltje of de eenvoudige waarneming, zij laat de lezer binnen in het verhaal van haar leven. De lezer mag zich echter niet tevreden stellen met wat hij/zij leest: “er is meer tussen de dichter en hem/haar”!
Thierry Deleu
Hannie Rouweler, Wolken - Ankers, uitgeverij Hoenderbossche Verzen, Uden (Nl), www.hoenderbosch.nl, ISBN 978-90-75220-25-4
Poëzie is best gelezen, bedacht
terwijl je wacht op iemand anders
in de H&M, nabij de paskamers
waar slechts een ketsend schilderij
of twee ontbreekt, of gipsen beelden
zonder hoofd, zo wit als god
in een komedie. Wees vooral niet bang
want je bent eigenlijk alleen
tussen muren, onder vuur, je bent verloren
maar geschaakt, er mompelt wat en zingt
een warme warboel om je heen.
Lome bol tussen je ogen, oren suizen,
soepel zwemt je spiegelbeeld
van wand weer naar je pagina.
Je hebt gebloed en bent verbonden.
De pagina is uiteraard de ruimte,
schuifelende zolen zijn een regen.
Het wordt al donker buiten.
Bidden. Elke dag. Van 's ochtends vroeg
tot in de nacht. Geen drama zal jou ooit
tekort doen. Hoe de tijd zich om je plooit,
in jou zijn wieg hervindt. Als aan een boeg-
seer hangt je ziel en zaligheid verdwijnt
met zachte schreden in het laatste licht,
dat grootser dan jouw aarzeling bericht
van hoe geliefd het leven jou dodijnt,
zich om je tooit, gedragen handen vindt
die jouw fragiele lijfje, nog zo jong
van eerste dagen, radeloos verslagen,
langzaamaan uit vingers vól van vragen-
vuur zal moeten laten gaan ~ een wrong
van bloesemgeur wenkt tijlijk in de wind.
persbericht
Dichters over Godfried Bomans (1913-1971)
Op zondag 24 mei dragen dichters hun werk voor over
Godfried Bomans. Bomans was een bekend schrijver
van boeken, essays, toneelstukken, dagboeken en te
beluisteren op grammofoonplaten. Diverse werken van
hem zijn verfilmd of op DVD te zien. Als Bomans op
TV te zien was,was dat dikwijls dé redenen waarom
velen die avond thuis bleven.
Tijdens deze middag worden verschillende aspecten van
Bomans en zijn tijd belicht waar de dichters: o.a.
Willem Adelaar, Angela Polderman, Pierre Maréchal,
Jan van der Pol, Yango, Jan Verbakel, Jacob Bisschops,
Frans van Hoof, Theo van der Put, Ad van Vegchel,
Patrick van Schaijk. Uitgever/troubadour Sanne Steers.
en de performer André van Eynthoeve hun creatieve lezing
aan toevoegen.
Presentatie: Pierre Maréchal, Angela Polderman
Techniek : Nick Brok (schrijver van kinderboeken)
Organisatie: stichting Poëthement Eindhoven i.o
Waar: bibliotheek deWitteDame, Emmasingel 22
(centrum van Eindhoven). Goed bereikbaar met openbaar
vervoer en parkeergarages in de omgeving.
Wanneer: Zondag 24 mei 2009
Tijd: 14.30 uur-16.30 uur.
Toegang: Gratis
VOOR DE AGENDA
7 juni Taal-Catwalk op Strijp-S. Vooral voor jongeren
maar niet alleen. Samenwerking met st. Kleurrijkestad
en st. Poëthement i.o. Info: david@kleurrijkestad.nl
Op zaterdag 27 juni houdt Poëthement in deWitteDame
een podium voor dichters met als thema vakantie.
Meedoen? Aanmelden bij pmarechal@online.nl of
tel: 040-2528301
Zondag 20 september Poëthement in deWitteDame een
Podium met als thema Vrijheid (Eindhoven viert op 18
september 65 jaar bevrijding).
Je bent alleen
Helemaal alleen
Sensoren grijpen
'n Eerzame belevenis
Werkelijk alleen
Er is niets lelijks
'n Gouden Brain-drain
Alles is prachtig,
zuiver, ongerept
erogeen
Alles is mooi
lucht, 't water
'n oud stuk touw
op 't strand
Zonder bekommernis
'n Onbedorven
wereld
Fortuna's oeronschuld
(Naar Godfried Boman's verblijf
op de Rottemerplaat 1971).
Juni en
nog ligt zij voor anker
de zeilen, het hart gestreken,
water en lucht bespreken
met blauwste stem
haar kabbelend leven.
De ochtend sleept zich langszij.
Niets heeft ze nu nodig,
enkel het ruisen in schelpen,
het zwenken, het donkere spant
voor droomloze nachten.
De vissen, zij wachten
op netten en mazen, wellicht
op handen die knopen en koppen
doorhakken, woest spetterend zilver aan dek.
Een vlek van olie, de middag. Met trage slagen
drijft hij voorbij, wisselt stilletjes stuiver
met vallende avond, die dorstig, amechtig
in klamme kussens wacht. Hij heeft de tijd,
zij niet meer. Op ongerijmd hout
ontvouwt zij haar kaarten, kompas in de hand,
bij vloed zal zij varen, de zomer bewaren
in beelden van zout.
De vakjury onder leiding van Ivo Opstelten koos voor "de weergaloze taal" in "deze zwartgallige geschiedenis van de mens van oertijd tot heden, gegoten in opzettelijk scabreuze en agressieve formuleringen". Het is na Hugo Claus de tweede keer dat een Vlaming bekroond wordt met deze prestigieuze literatuurprijs.
Dimitri Verhulst haalde 2 jaar geleden al de longlist van de Libris Literatuur Prijs met zijn beide boeken 'De helaasheid der dingen' en 'Mevrouw Verona daalt de heuvel af.'
Alle genomineerden, naast Dimitri Verhulst, Anna Enquist, Rob van Essen Arnon Grunberg, Charlotte Mutsaers en de reeds met De Gouden Uil bekroonde Robert Vuijsje, ontvingen eerder al 2.500 euro. Daarmee bedraagt het totale prijzengeld 65.000 euro.
De PortierslogeDe kleinste galerie van Groningen, de Portiersloge.
De galerie is zo klein dat er alleen kunstwerken in passen.
Het werk van de kunstenaars moet van buitenaf bekeken worden.
Dat kan iedere dag, overdag en 's avonds.
De kleinste galerie van Groningen, De Portiersloge wordt:
Kamer met Zeebenen
8-05-09 t/m 8-06-09
Een ontstemde zee die het zeebestaan ontvlucht.
Van 8 mei tot en met 8 juni 2009 is in De Portiersloge aan de Haddingestraat 26 in Groningen de installatie "Kamer met zeebenen" te zien.
Het betreft een samenwerkingsproject van de dichteres Gronama en beeldend kunstenares Wilma Vissers.
Het idee dat aan deze installatie ten grondslag ligt is die van een ontstemde zee die het roerige, bewogen zeebestaan letterlijk even ontvlucht,
de zilte benen neemt en neerstrijkt in een piepklein kamertje in de Haddingestraat in Groningen.
Een gevluchte zee die zich even niet wil laten beheersen en zelf iets totaal anders uitprobeert. Dapper ondanks niet golvende benen
die slechts kunnen hangen om netten te vangen.
Tragiek met de nodige humor omkleed, een stilstand bij tijdelijk leed. Vanuit dit bestaan roept zee ons aan, blijf even staan en denk mee.
Informatie:
Gronama
poeziebox@hotmail.com
Wilma Vissers
www.wilmavissers.com
Robert Vuijsje (1970) won de 15de editie van de boekenprijs met zijn debuutroman 'Alleen maar nette mensen'. Daarin vertelt hij het verhaal van een joodse jongeman uit Amsterdam die vaak als Marokkaan wordt aanzien.
Juryvoorzitter Guy Mortier was in zijn hulde lyrisch over het boek: 'Zoals het goede literatuur betaamt, is het winnende boek van alle tijden en van alle mensen, maar bovenal brandend actueel. Het is een boek, dat belangrijke maatschappelijke thema's aansnijdt op een manier die verfrissend en nieuw, confronterend en hartverwarmend is. Een zachte hand om je ballen en tegelijk een klap in je gezicht, een boek dat je doorheen schudt.'
'Geen taboe wordt ontzien, geen enkele illusie blijft overeind in dit vlammende fresco over het precaire work in progress dat samenleving heet. En over de manier waarop de daarin samenlevenden over elkaar denken en met elkaar omgaan', ging Mortier verder.
'Swingt als een Afrikaanse tiet'
Tenslotte vatte de juryvoorzitter de stijl van 'Alleen maar nette mensen' als volgt samen: 'Dat alles in Nederlands dat swingt als een Afrikaanse tiet, een ritme dat strakker zit dan een zwarte bil in een te kleine luipaardlegging en dialogen die knetteren als de op hol geslagen bedrading in verhitte hoofden. Ontluisterend en genadeloos, maar tegelijk zeer geestig. De Gouden Uil 2009 gaat naar de Marokkaans uitziende Joodse Nederlander Robert Vuijsje.
Ook over de algemene kwaliteit van de boeken toonde de jury zich positief: 'Het gaat niet goed met de wereld, maar des te beter met de literatuur. Men mag er niet aan denken, maar het had ook andersom kunnen zijn.'
Robert Vuijsje gaat naar huis met 25.000 euro en een trofee ontworpen door de bekende tekenaar Ever Meulen. Inmiddels is zijn boek een bestseller geworden en is het ook genomineerd voor de Libris Literatuur Prijs die op 11 mei wordt uitgereikt.
(foto)bron
We reizen over weerbarstige treden
op en af en
steeds zijn valiezen zwaarder
het schilderij drijft op zand
langzaam zinkt het in de nacht
mijn vingers tintelen
omklemmen de lijst
ik klim
op de hoogste toren
roep de goden aan
doof zon sterren en maan
maar laat het donker niet vallen
op het doek in mijn hand
De knieprothese als ondertitel van een gedichtenbundel. Het verdict, de operatie, het verblijf in het ziekenhuis, de revalidatie als bronnen van inspiratie. Het lijkt mij zoiets als het kappen van een ruwe steen tot hij kubiek wordt. Hij krijgt een nieuwe vorm, maar de inhoud blijft gelijk.
Dit leken mij geen items waarbij een dichterlijke ziel zich geroerd voelt. In dit orthopedisch landschap van bevroren tranen vind je enkel “verbeterde operatietechnieken”, zoals dokter E. Van Vlerken in het voorwoord schrijft.
Ik maakte echter een grote inschattingsfout: patiënte Edith Oeyen schreef een bundel uitzonderlijke gevoelspoëzie. Authentieke gedichten, geen sentimentaliteit, geen trukenpoëzie.
De originele wijze waarop zij dokters, verplegers, kinesisten, therapeuten een poëtische identiteit geeft, is knap vakwerk. Doorheen gevoelens van pijn, opluchting, onzekerheid, vreugde en verdriet geeft zij haar medespelers de plaats die hun toekomt. Zij schreef een “document humain” dat niet alleen veel zegt over de boodschap, maar evenveel over de boodschapper: een dichteres die de helende kracht van woorden bezit, die verwoordt en verbeeldt wat zij denkt, voelt en aanvoelt.
Een naald zonder oog is een multifunctionele bundel: een relaas, een dagboek, een handleiding voor lotgenoten.
Op meesterlijke wijze analyseert de dichteres wat haar overkomt. Ook in Een naald zonder oog is dat de drijfveer van haar schrijven: overleven! Zij doet dit altijd op een diep doorleefde manier, authentiek, niet aangedikt, geen pose, tegen een sober decorum. Een naald zonder oog straalt zoveel persoonlijkheid uit, lees: morele moed, die nergens wordt verstoord door opgeklopte ontroering.
Ook nu brengt zij op een verfijnde wijze verslag uit van haar medisch avontuur.
De titel van haar bundel, Een naald zonder oog, deed mij bij een eerste lezing niet nadenken, zelfs geen frons, tot ik in een eerste versie van mijn recensie de titel las als: Het oog van een naald. Door het oog van een naald kruipen: nauwelijks aan een gevaar ontkomen, net goed afgelopen, op het nippertje. Zeg nu zelf: zijn dit niet de juiste woorden om te zeggen dat de kapotte knie is hersteld, dat de knieprothese goed is geplaatst?
Waarom Een naald zonder oog als titel voor een poëtisch dagboek? Biedt een naald zonder oog geen uitzicht op wat komen zal? Is dit de reden waarom de dichteres worstelt met inzicht in haar toestand, waardoor twijfel, wanhoop, angst ontstaan?
De bundel kunnen wij indelen in twee delen:
Uit bovenstaande opsomming (de structuur van de bundel) blijkt duidelijk dat de omschrijving “poëtisch dagboek” juist is. De wijze waarop zij haar dagboek verwoordt, is voor mij niet alleen origineel (orthopedie en poëzie hebben weinig of geen affiniteit), maar vooral beheerst, ontroerend toch hoe zij met haar gevoelens omgaat, hoe zij twijfel, angst, hoop, boosheid, dankbaarheid oproept. Dit is een gave die aan weinig dichters is gegeven: in dezelfde verpakking (dagboek), in dezelfde omstandigheden (tijd maken voor poëzie) en in een zelfde woordverkeer het plaatsen van een knieprothese als onderwerp van een gedichtenbundel kiezen.
Ik heb woorden (begripswoorden) als pijn, kwelling, vertrouwen, hoop, tijd, angst in de bundel aangestreept, om de wijze te duiden waarop Edith Oeyen poëtisch en vruchtbaar aan het delven is geweest. De gelaagdheid van haar gedichten is opvallend. Zij heeft haar dagboek, dat drijft op lyrische ontboezeming, ondersteunt door nieuwe ervaringen en ingevingen. Haar observaties leiden tot een levenswijsheid die niet iedereen gegeven is.
Bij het lezen van de meeste gedichten word je stil, doodstil. Hoe vaak en hoe diep moet zij zich over deze specifieke gebeurtenis in haar leven gebogen hebben om dit zo intens te kunnen verwoorden. Wat zo simpel lijkt, en haar zo groot maakt is als dichter, is de wijze waarop zij voortdurend het geleefde leven condenseert in versregels.
Soms begrijp je de diepere betekenis pas na een tweede lezing. Op het eerste gezicht lijkt het gedicht zo eenvoudig dat niets wijst op de gevatte verwoording. Omdat zij het experiment schuwt en zich niet waagt aan woordspelletjes en spitsvondige taalcreaties en zich nooit beweegt op de rand van helderheid en ontoegankelijkheid, wil niet zeggen dat zij geen goede poëzie schrijft. Zij verwoordt haar gevoelens en gedachten in een eenvoudige, particuliere taalkleur.
Argeloosheid, twijfel, vlucht zijn de drie emotionele “kwaliteiten” die in elke bundel van haar opduiken en die zij zorgvuldig met elkaar mixt in poëzie. In Een naald zonder oog was de kans groot dat de dichteres zou vervallen in egotripperij, maar de wijze waarop zij het decorum omhult, haar gevoelens herkenbaar verwoordt, de taal beheerst, verhindert deze valkuil. Bovendien koos zij wijs voor de derde persoon.
wilde een vlinder omarmen
die opvloog
blz. 29
terwijl zijn zachte stem
een lied in haar liet zingen
blz. 41
droefheid weent
in de poriën van zijn huid
blz. 50
ze is een spring-in-’t veld
die huivert
als iemand een traan verpinkt
blz. 65
Wat mij eveneens opvalt, is de zorg waarmee Edith Oeyen elk gedicht en de volledige gedichtenbundel opbouwt. Ik wees hierboven al op de structurering, maar er is meer: op het einde van elk gedicht slaat zij een brug naar de werkelijkheid buiten haar, naar de natuur, de wereld van gezonde mensen. Deze eindverzen geven het gedicht niet alleen een pointe, maar zij zorgen vooral voor breedbeeld, een venster op, een verankering in de wereld van de lezer.
Enkele voorbeelden:
blz. 9: de avond daalt reeds/in de verte
blz. 17: de winter is nog veraf/dan volgen vleugels vol sneeuw/en dromen kinderen van spelen.
blz. 19: het weiland in de verte/draagt nog steeds een groene kleur.
blz. 21: opwaarts vliegt een vogel/die naar vrede smacht.
blz. 22: met jonge tederheid/omarmt ergens moeder/een kind dat lacht.
blz. 24: de nacht heeft in stilte/dauw op het gras gelegd.
blz. 25: de dood is een witte vlinder/die geurt naar nacht.
blz. 33: schaamteloos loopt een vos/door de donkere nacht onhoorbaar haast/likt hij zijn lippen.
blz. 35: het was hopeloos tasten naar jong mos.
blz. 45: het is al te lang wintertijd geweest.
Het beeld dat zij voor de titel van haar bundel koos, komt voor in het gedicht “Doelloos tasten” (blz. 35):
Hoeveel duisternis
moest ze doorstaan
vooraleer ze weer rozen zag
bezoekers waren
soms als een profeet
elk had zijn verhaal
vertelde over lange tijd
vertelde over hoe het moest
pijnstillers
pijnstillers
ze telde de strepen op de muur
voelde zich verstrikt
in een lus vol twijfels
trachtte de boosdoener te ontmaskeren
maar hoe dan ook
het was een naald zonder oog
een nacht zonder licht
het was hopeloos tasten naar jong mos
Edith Oeyen is een dichteres die met gevoelens om kan. Ook wanneer zij nauw betrokken partij is, overstijgt zij haar eigen wereld.
Warm aanbevolen.
Thierry Deleu
Edith Oeyen, Een naald zonder oog, KVLS, 2009, ISBN 978-90-8003-020-6
de nacht heerst.
ruisend maar alleen
staat de man van steen
op zijn sokkel
het regent, hij weent niet.
overal staat niemand
om hem heen
vogels keren terug: de dag
gaat struikelend de straten in
en ik ontwaak
twee aan twee, me and the devil,
alles is gedeeld door een
Persmededeling
Strijp S Taal-Catwalk Podium voor jonge dichters en schrijvers van korte verhalen.
Poëzie van de rol, eigentijds en eigenwijs, verhalen met een beet, tegendraads, rouw of strak in het ritme. Omschrijvingen die slaan op de nieuwe Taal Catwalk van Kleurrijke Stad en Poëthement. Een nieuw podium dat bij voorkeur een kans wil geven aan beginnende dichters, schrijvers en rappers om hen:
- in contact te brengen met (meer) ervaren dichters/schrijvers/rappers en de cultuurwereld.
- Stimulering/ontwikkeling van talent en opstap bieden van een podium voor
- Optredens van deelnemers van allochtone afkomst, bij ons en naar het podium bij deKunstclub, Poëthement (in de bibliotheek deWitteDame) en andere literaire podia.
- Doorstroming van talenten stimuleren naar b.v. het CKEindhoven.
Het Eindhovens Dagblad schreef eerder over de Taal Catwalk ‘Een podium voor jonge taalvirtuozen’. De Trompetter schreef ‘Het nieuwe podium wil bij voorkeur jongeren een kans geven door beginnende dichters/schrijvers en rappers in contact te brengen met (meer) ervaren dichters/schrijvers/rappers en de cultuurwereld.’
Thema deze keer : Grenzen verleggenà Voorjaar
Iedereen mag het thema op zijn eigen wijze invullen. Niet alle gedichten e.d hoeven hier over te gaan. Je mag ook gewoon komen luisteren.
Op 26 april treden op:
- Diskjockey Solo
- Elle
- Pierre Maréchal
- Pakize Gorgen
- Robin & Joost
- David van der Hijden
- Ikrame & Michael
- Per.Verz
- André van Eyndhoeve
- Eva Libra
- Herman Vos (Teksten worden voorgedragen)
Techniek : Kinderboekenschrijver Nick Brok
Meedoen ? Meldt je bij david@kleurrijkestad.nl
Waar : Klokgebouw Strijp S, 5e verdieping (volg de aangegeven route)
Wanneer: Zondag 26 april
Tijd: 13.30 – 17.00 uur
Entree GRATIS
Hoe glad de praatjes voor de vaak
stilaan gaande zwerver door de stad
van het tumult, waar hij alleen
verdraagt wat hij zelf niet vinden wil.
Anderen vinden; van hem, vooral dat.
Tot wurgens toe valt hem de strop
om de enkele reis naar het meer
van hetzelfde, getrouw de traditie
onbetaalbaar. In slinkse taal roept
hem de plicht, geen recht op reclame;
bij verzaking ruikt het naar gebakken
peren, dreigt het bankzitten te bedélen.
Het tumult neemt almaar toe; zijn hoofd
staat er, hangende het uitblijven van
enige onderhandse leniging, opgelicht
bij; ijs kort de staf, niet langer land.
Hij besluit tot nog één laatste opsteker,
belegt de investering van zijn leven;
resultaten uit het verleden gegarandeerd.
Hij schikt zijn das. De stoel valt traag.
Nachoem M. Wijnberg heeft de zestiende VSB Poëzieprijs voor de bundel Het leven van in ontvangst genomen uit handen van Tweede Kamervoorzitter Gerdi Verbeet.
De VSB Poëzieprijs is de belangrijkste poëzieprijs in het Nederlandse taalgebied. De prijs houdt een bedrag in van € 25.000,- en een bronzen sculptuur van Linda Verkaaik.
Nachoem M. Wijnberg, eerder genomineerd in 2005 voor de VSB Poëzieprijs met de bundel Eerst dit dan dat , krijgt de prijs voor zijn bundel Het leven van (Contact). In de toelichting op de bekendmaking van de laureaat stelt de jury: ‘In Het leven van scheert Nachoem M. Wijnberg langs adembenemende gedachten met poëzie die, hoe laconiek van toon ook, allerminst vrijblijvend is, omdat er van alles en nog wat op het spel staat: de regels van het bestaan, eerlijkheid, rechtvaardigheid, soms ook armoede, intimidatie, oorlog, vervolging. Toch kunnen deze diepzinnige en prikkelende gedichten vol gedachteknopen, morele ongerijmdheden en andere besturingsproblemen in het menselijk brein ons niet alleen iets leren maar ons ook vermaken. Die onverwisselbare combinatie van ernst en geest leveren een bundel op waarin je eindeloos kunt dwalen, een bijzondere aanwinst voor de Nederlandse literatuur’.
De overige nominaties waren: Zoek de lege gebieden (Van Gennep) - Lidy van Marissing, omdat ik ziek werd (Querido) - Bart Meuleman, Kooi (De Bezige Bij) - Alfred Schaffer en zouttong (Querido) - B. Zwaal.
Ik ben al veel vergeten, slijten gaat
vanzelf wat beter met de jaren, 't is
een onontkoombaar feit, ook dit gemis
vindt zachtjesaan een milder wegen, staat
vergankelijk begrijpen rustig toe.
Als dan een glimlach, eerder nooit vertrouwd
door mij, zich in mijn ogen openvouwt,
verschijnt jouw wankel plan, maar zonder clou.
Dat weet ik wel, en ook hoezeer de spijt
misschien voor altijd aan je vreet; toch wenkt
het perspectief ook deze keer mij niet.
Het is uit liefde dat jij mij gebiedt,
waar dagen om de zoveel tijd weer brengt
de vroeg onthouden stilte mij bereid.
de streep die hij trok met zijn vinger
langs een horizon hoger bij koeien en
bergen hooi
een streep zo helder en nauwgezet
dat de bedoeling duidelijk werd
hier woont hij niet meer
alsof de streep nog even het potlood volgde
dat de koe uittekende terwijl zij haar kop schudde
hooi rond smeet
alsof woede alsof het woedde
Laatste reacties